Anasayfa >> Donanim> Uçuş Yardımcıları

GPS ve vario cihazının beraber kullanımında GPS konum bilgilerini görüntüler ve saklarken , vario dikey hareketlerinizi ve yüksekliğinizi bildirir. Her iki cihaz da birbirleriyle haberleşerek size uçuş boyunca önemli bilgiler verir. Bu birleşim konumunuzu, irtifanıız, en son girdiğiniz termalin konumu, gol noktasına olan uzaklığınızı, ulaşma sürenizi ve iniş alanınızın yönü gibi birçok uçuş bilgilerine rahatlıkla ulaşmanızı mümkün kılar.

VARYOMETRE (variometer)

Varyometre basit bir tanımla basınç farklılıklarını anında ölçerek yüksekliğinizi ölçen, çöküş ve yükseliş oranınızı gösteren veya sesle uyaran elektronik  bir uçuş yardımcısıdır. Tanımı biraz daha genişletelim.
    Varyometreler yükseklik değişim oranını , hava basıncı değişikliğinden yararlanarak ölçer. Bu nasıl olur ? Basit ve geleneksel bir varyo cihazı içinde bir hazne bulunur,  uçak yükseldiği zaman dış hava basıncı düşer, haznenin içindeki basınç ise hala yüksektir. Bu basıncın dengelenmesi için dışarıdaki hava varyometrenin haznesine dolar. uçak çökerken de durum tersine çalışır.  Bu akımının oranı ve yönü, bir yada 2 tane transistörün soğumasını dolayısıyla transistörlerdeki elektrik akımını değişmesine neden olur. Elektrik akımındaki değişiklik de pilota çöküş veya yükseliş olarak görüntülenir veya sesle iletilir.
    Yeni teknoloji varyometreler atmosferin statik basıncı direkt ölçebilen basınç sensörlerinden ve yükseklik değişimlerini, geleneksel hazneler arasındaki hava akımının değişimi yerine, elektronik sensörlerden faydalanır.Basınç tüplerinin olmaması, bağlantı tüpleri arasındaki kaçakların olmayışı nedeniyle elektronik varyometreler çok daha güvenlidir.
    Ölçüdüğü oran şudur.
1 dk içinde 200 metre yükseldinizi varsayalım Bunu 200 mt/dk olarak ifade edelim. Bunu 60'a bölerseniz yükseliş oranınız +3,3 varyodur. 1 dk içinde 600 metre kaybettiyseniz çöküş oranınız ise -10 varyodur.
    Varyometreler Tırmanma Oranı İndikatörü, Düşey Hız İndikatörü (VVI) veya Düşey Hız İndikatörü (VSI) olarak da bilinir. Pilotu anlık çöküş veya yükselmeyi bildirir. Ülkeye veya kullanılan birime göre  Metrik (100 mt/dakika~1kt) veya imperyal birimlerde (100ft/dakika) ayarlanabilir.

VARYOMETRE TİPLERİ
      
1) En basit tip varyometre sesli uyarı veren ve kaska takılan çeşididir. Ekransızdır. Verdiği sinyalin tonundan yükselişinizi ve çöküşünüzü bildirir.
     

    2) Sesli varyometrenin bir basamak üstü olan tip ekranı olanvaryometrelerdir. Tipik olarak birden fazla altimetreye sahiptir ve çöküş/yükseliş oranınızı ekrandan gösterir ve aynı zamanda sesli uyarı verir. Bazı gelişmiş modelleri uçuş kaydınızı tutmanızı sağlar ve bilgisayara transfer etmenize izin verir.Bazı modellerinde dahili hava hızı sensörleri de bulunur.

 

3) Bir diğer tip olan kombo modeller hava hızını ölçebilen sensörlere, Gps girişi bağlantısına sahip veya içinde dahili GPS modülü bulundurur. Uçuş yüksekliğiniz, rüzgar yönü, hızı , yer hızı ve konumunuz gibi birçok bilgiyi kaydedip daha sonra bu bilgileri bilgisayardan izlemenize izin verir.

 

GPS (Global Positioning System)

Havacılık sporları için dizayn edilmiş çoğu GPS'de harita, rota, yükseklik, yön gibi bilgileri ekrandan okuyabilir ve tuşlar yardımıyla bu fonksiyonlar arasında geçiş yapabilirsiniz. Ayrıca özelleştirilebilir yapısı sayesinde zaman, yer hızı ve koordinat gibi diğer bileşenleri herhangi bir ekrana ekleyip görüntülemeniz mümkündür.

Serbest ve eğlence amaçlı uçuşlarınızda (GPS'iniz eğer destekliyorsa) harita ekranı uçuşunuz boyunca yeryüzündeki yolları, göl, havaalanı gibi nesneleri gösterir. Bu fonksiyon özellikle yer görüşünün mümkün olmadığı durumlarda , alacağınız kararlarda size yardımcı olur. Uçuş öncesi iniş alanınızı işaretleyip, uçuş sırasında bu noktaya olan uzaklığınızı görebilir, iniş yapmak istediğiniz zaman bu noktayı rota olarak seçip, GPS pusulası yardımıyla iniş alanınıza geri dönebilirsiniz. Bu foksiyon konumunuzu görsel olarak kaybettiğiniz zaman, iniş alanınızın yönünü gösterir.

Hassasiyet ve doğruluk gerektiren seyrüsefer uçuşları ve yarışmalarda ise, kalkış öncesi varmanız gereken noktaları GPS'e yükleyerek bir rota oluşturabilirsiniz. Girilen bu koordinatlar seyrüseferde izlenmesi gereken rotanızı oluşturur. Aynı şekilde yarışmalarda gol yapmak için yarışma komitesince belirlenmiş ve ulaşmanız gereken noktaları (waypoint) GPS'e yükleyip uçuş sırasındaki konumunuzu değerlendirebilirsiniz.
Rotayı seçip aktif hale getirdiğiniz zaman gps bu rotada bulunan ilk waypointe, pusulasıyla sizi yönlendirken, bu noktaya olan mesafe, yer hızı ve zaman gibi verilerle sizi bilgilendirir. Rotayı izlerken önceden belirlediğiniz rotada olup olmadığınızı harita ekranına geçiş yaparak kontrol edebilirsiniz. Özellikle rüzgarın şiddetli olduğu havalarda kanadınızın rotaya göre konumunu rahatlıkla görebilir, rotanızda sapmaları izleyerek, gerekli düzeltmeleri yapabilirsiniz. İniş sonunda GPS ekranındaki konum bilgilerinizi sizi almaya gelecek araca bildirerek, size kolayca ulaşmasını sağlayabilirsiniz.
Yön duygusunu çabuk kaybeden biri olarak :) GPS günlük hayatta da kullandığım teknolojik bir oyuncak aynı zamanda önemli ve vazgeçilmez bir uçuş yardımcısıdır.

Gps sistemi ve diğer alanladaki kullanımı ile ilgili daha detaylı bilgi için GPS Nedir ? makalesine gözatabilirsiniz.

Barış Yalçınkaya
28 Kasım 2008


GPS Nedir ?
Vario Üreticileri ve Modelleri
 




 
 

 

ana sayfa | donanım | haberler | makaleler | uçuş güvenliği | uçuş merkezleri |deltakanat eğitimi | hakkımda | yasal bilgi